आता विदर्भातील हत्तींची तयार होणार स्वतंत्र ओळख नोंदवही.. – वन विभागाच्या सहकार्याने हत्तींच्या हालचालींवर राहणार वैज्ञानिक पद्धतीने नजर..

गडचिरोली :-मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या पुढाकारातून गडचिरोली जिल्ह्यात वन्यजीव व्यवस्थापन अधिक प्रभावी करण्यासाठी विविध उपक्रम राबविण्यात येत आहेत.त्याचाच एक भाग म्हणून जिल्ह्यातील हत्तींच्या हालचालींचे शास्त्रीय पद्धतीने निरीक्षण करण्यासाठी आणि त्यांच्या वावरासंबंधी अचूक माहिती संकलित करण्यासाठी विशेष उपक्रमाला गती देण्यात आली आहे.या अनुषंगाने महाराष्ट्र वन विभागाने ‘फार्मर्स फॉर फॉरेस्ट्स’ या संस्थेला गडचिरोली जिल्ह्यात हत्तींच्या हालचालींच्या निरीक्षणासाठी आणि संबंधित कार्यासाठी एक वर्षाची परवानगी प्रदान केली आहे.

प्रधान मुख्य वनसंरक्षक(वन्यजीव)तथा मुख्य वन्यजीव संरक्षक,महाराष्ट्र राज्य यांनी जारी केलेल्या आदेशानुसार ही संस्था वन विभागाच्या समन्वयाने हत्तींच्या हालचालींची नोंद,दस्तावेजीकरण,भ्रमण मार्गांचे विश्लेषण तसेच क्षेत्रीय माहिती संकलनाचे कार्य करणार आहे.हत्तींच्या कळपांच्या हालचालींचे नियमित निरीक्षण करून त्यासंबंधीची माहिती वन विभागाला उपलब्ध करून दिली जाणार आहे.

या उपक्रमांतर्गत विदर्भातील हत्तींची स्वतंत्र ओळख नोंदवही तयार करण्यात येणार असून त्यामध्ये हत्तींची छायाचित्रे,कळपांची रचना,वय-लिंग वर्गीकरण आणि वर्तनविषयक नोंदींचा समावेश असेल.यामुळे हत्तींच्या हालचालींचा अधिक अचूक अभ्यास करण्यास मदत होणार आहे.

जीआयएस तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने हत्तींच्या भ्रमण मार्गांचे नकाशे तयार करणे,विश्रांती स्थळे,रस्ते ओलांडण्याची ठिकाणे तसेच संभाव्य संघर्ष क्षेत्रांची ओळख पटविणे यावर विशेष भर दिला जाणार आहे. याशिवाय गावनिहाय घटनांची नोंद करून हत्तींच्या वावरासंबंधी माहितीचे विश्लेषण करण्यात येणार आहे.

स्थानिक नागरिकांना हत्तींच्या हालचालींबाबत वेळेवर माहिती मिळावी यासाठी जनजागृती कार्यक्रम, गावस्तरीय बैठका आणि माहिती प्रसाराचे उपक्रम राबविण्यात येणार आहेत.शाळांसाठी माहितीपर साहित्य तयार करण्यासोबतच वन विभागाचे अधिकारी, कर्मचारी,स्वयंसेवक आणि स्थानिक समुदायासाठी प्रशिक्षण कार्यक्रमांचे आयोजनही करण्यात येणार आहे.

या प्रकल्पांतर्गत तिमाही प्रगती अहवाल,तांत्रिक नोंदी, नकाशे आणि क्षेत्रीय अभ्यास अहवाल वन विभागाकडे सादर करण्यात येणार असून त्याच्या आधारे भविष्यातील नियोजन आणि व्यवस्थापन अधिक परिणामकारकपणे करता येणार आहे.

गडचिरोली जिल्ह्यात वाढत असलेल्या हत्तींच्या वावराच्या पार्श्वभूमीवर सुरू करण्यात आलेला हा उपक्रम वन विभागाला हत्तींच्या हालचालींबाबत अचूक आणि अद्ययावत माहिती उपलब्ध करून देण्यास मदत करणार असून वन्यजीव व्यवस्थापन अधिक वैज्ञानिक आणि प्रभावी करण्याच्या दिशेने हे महत्त्वपूर्ण पाऊल मानले जात आहे.